تهران قدیم – تهران جدید
یکی از مکانهای تاریخی در شهر تهران که هماکنون متاسفانه در حصار ساختوسازهای مدرن، جاهوجلالش را از دست داده، مجموعه تاریخی ارگ است. بهتر است بدانیم که نام ارگ به دوران تصرف تهران توسط افغانها بازمیگردد. قضیه از این قرار است که افغانها به محض استقرار در تهران دوره صفوی، در سمت شمال این منطقه پلی احداث کردند و در کنار پل، دروازهای ساختند و نام آن را ارگ گذاشتند.محوطه ارگ که زمانی در شمال شهر تهران قرار گرفته بود، هماکنون بخشی از منطقه مرکزی تهران است و مردم فقط به عنوان یک میدان از آن یاد میکنند.
این منطقه هماکنون از شمال به میدان و خیابان امام خمینی، از شرق به خیابان ناصرخسرو، از غرب به خیابان خیام و از جنوب به خیابان پانزدهخرداد محدود میشود. منطقه ارگ در زمانهای نهچندان دور، یکی از مهمترین بخشهای شهر تهران محسوب میشد که همه ارگانهای مهم دولتی در آن مستقر بودند.
مدارک و شواهد تاریخی نشان میدهد که ارگ تهران نیز مثل بسیاری از مکانهای تاریخی دیگر، دارای تاسیسات دفاعی جداگانهای بوده است.
در زمانی که شهر تهران دارای راههای ارتباطی قابلتوجهی نبوده، منطقه ارگ هم فقط دو راه داشته که این راهها یکی در سمت شمال ارگ قرار داشته که مناسبات ارگ را با خارج شهر برقرار میکرده و نام قدیمی آن دروازه دولت بوده که هنوز هم به این نام مشهور است. راه دیگری که در سمت جنوب ارگ قرار داشته، هماکنون در بین مردم به نقارهخانه معروف است.
مجموعه امروزی منطقه تاریخی ارگ را عمارت رادیو، کاخ دادگستری، قسمت اصلی کاخ دارایی، سردر قدرخانه، ساختمان دارالفنون، ساختمان کلانتری ارگ، بانک ملی شعبه بازار، مسجد ارگ و ساختمان سابق وزارت کشور تشکیل میدهند.
گفتنی است که مجموعه تاریخی ارگ تهران دههزارمین اثر ثبتشده در فهرست آثار تاریخی کشور است. جالب اینکه نخستین مدرسه علوم جدید یعنی دارالفنون و نخستین پارک عمومی تاریخ تهران در منطقه ارگ ساخته شدهاند که نشان از اهمیت بسیار بالای آن در گذشته دارد.
نسل امروزی جامعه ما متاسفانه شانس آن را ندارند که از جاهوجلال ارگ به جز چند عکس، چند نام و چند ساختمان مخروبه که در مجموعه کاخ گلستان قرار گرفتهاند، چیز دیگری ببینند.
http://www.hamshahri.org/News/?id=6223
http://www.hamshahri.org/News/?id=6223
گذشتگان: چاله میدان
اغلب ما حتما تاکنون صدها بار نام چالهمیدان را شنیدهایم اما نمیدانیم که این مکان به چه خاطر این عنوان را به خود گرفت.
چاله میدان، دارای ارج و قرب خاصی در میان مردم تهران است و معمولا در بسیاری از کنایههای کلامی با مقاصد خاص، از این میدان معروف یاد میشود.
درباره نام چاله میدان باید گفت که این قضیه به دوران صفویه برمیگردد. سلاطین صفوی که نقش زیادی در ایجاد شهری به نام تهران داشتهاند، خاک مرغوب بخشی از زمینهای اطراف را برای استفاده در حصارکشی این شهر برداشت کردهاند تا اینکه آن قسمت، تبدیل به چالهای بزرگ شده است.
گرچه ایجاد این چاله باعث به وجود آمدن دردسرهایی برای حکومت بوده اما ظاهرا هیچکس به فکر مهار خلافهایی که به دلیل دور بودن این چاله از شهر صورت میگرفته، نبوده است.
به هر حال این چاله معروف تا مدت زیادی جایگاهی امن برای خلافکاران محسوب میشد و بزنبهادرها بهتدریج در آن جمع میشدهاند و مردم هم آرامآرام آنجا را به یک زبالهدانی بزرگ تبدیل کرده بودند. اطراف چاله میدان، سالها بعد به دلیل رشد بیرویه شهر تهران در محاصره ساختمانها قرار گرفت و میدانی در آن ایجاد شد که همان چالهمیدان معروف است.
این میدان که امروزه چندان نام و نشانی از آن نیست، درست در میان مکانهایی چون جنوب بازار چهلتن و امامزاده سید، میدان امینالسطان، گمرک، خانیآباد و دروازه پاقاپوق(اعدام) قرار داشته و قدیمیها هنوز بخشی از این مناطق را به عنوان چالهمیدان میشناسند.
قشنگترین لحظات را کسی به تو می دهد
که بتواند غمگین ترین لحظات را از تو بگیرد