بلوغ
نوجوانی، بلوغ و جوانی دوران حساس زندگی هر فردهستند. دوران نوجوانی زمانی است که تغییرات ظاهری و درونی با هم همراه می شوند تا کمال فرا رسد. در این دوران نه تنها رشد جسمانی آهنگی سریع دارد بلکه تکامل احساسات، روابط اجتماعی و منطقی نیز حرکتی تند و رو به جلو دارند. بلوغ دوران شناخت خود و پدیده های پیرامون خود است و شناخت یعنی تولد و زندگی دوباره. جوانی دوران تجارب سبز است. سبز سمبول طراوت، تازگی، روییدن و بهار است. سرما را از خاطره ها می زداید و خورشید را باهمه لطفش به یاد می آورد.
نوجوان
بی شک سلامت جسمی، روحی و روانی در این مقاطع زندگی اساس احساسات زیبا و تجربیات موفق است. نوجوان بلوغ را تجربه می کند و تنها با دانش از وقایع این دوران است که او می تواند به خوبی از تغییرات روحی و جسمی خود استقبال کند و از آن یک فرصت در جهت رشد مهیا کند. جوان خود را در میان انبوهی از نیازهای جدید و احساسات نو می بیند، تغییراتی که به خودی خود ذاتی مقدس دارد و هدفش آماده سازی انسان برای برعهده گرفتن مسئولیتهای زندگی اجتماعی و خانوادگیاست. این تغییرات دنیای جدیدی از تواناییها را به روی جوان می گشاید و در مقابل مسئولیتهایگوناگون فردی، خانوادگی، اجتماعی و از همه مهمتر مسئولیت در مقابل خود و خدای خود را پدید می آورد. سلامت روح و جسم کلید برخورد صحیح با این تغییرات بالقوه مثبت است. جوان باید بداند که چه مسائلی روح و جسمش را تهدید می کند. او باید بداند که در مقابل تواناییهایی که خداوند به او اعطا نموده، چه مسئولیتهایی دارد. او باید روشهای حفظ سلامت خود را بشناسد و با آگاهی بر تهدیدات بیرونی مقابله کند و درعین حال از جوانی خود لذت برد و آنرا در خدمت ارتقاء خود و جامعه بکار گیرد.
چرا بهداشت نوجوانان اهمیت دارد؟
دنیای امروز ، نوجوانان بیشتری نسبت به سایر زمان ها دارد.طبق سرشماری سال ۱۳۷۵،۲۵% جمعیت کشور ایران را افراد۱۹-۱۰سال تشکیل می دهند . این تعداد افزون بر ۱۶ میلیون نفر جمعیت میباشد.تاثیر دوره جوانیبر بقیه سالهای زندگیحیاتی است. نوجوانی زمان گذر از کودکی به بزرگسالی و آمادگی برایبزرگسالی است. نوجوانی زمان اکتسابباروری،اکتساب خصوصیات عاطفی هیجانی بزرگسالی، زمان کسب هویتفردی و اجتماعی و … میباشد. بلوغفیزیکی،روانی و عاطفی درنوجوانیمتحولشده و ادامه می یابد. بسیاری از مشکلات جسمانی،روانی،اجتماعی و رفتارهای ناسالم ریشه در زمان نوجوانی دارند. ازدواج های ناموفق،حاملگی هایپرخطر،مرگ و میر ها،عادات ورفتارهای ناسالم از این زمان شدت می گیرند . تحقیقات نشان می دهندکه بیشتر افراد سیگاری اولین سیگار را در زمان بلوغ تجربه کرده اند.نوجوانان آینده سازان جامعه هستند. نوجوانان کنونی، جامعه و دنیا دهه های آینده را اداره خواهند کرد . پس پرداختنبه سلامت نوجوانان سرمایه گذاری برای آینده است.
چالشهای سلامت در این دوران چیست؟
با اینکه نوجوانی درفرهنگ ها اغلب با جشن و شادی همراه است ولی نوجوانان برداشت خوبی از بلوغ و بزرگ شدن ندارند. یک نظر سنجی از دختران روستایی نشان داد که اکثر دختران نگرش منفی و احساس ترس و نگرانی ازبلوغ دارند و اکثراً رفتارهای ناسالم بهداشتی درباره قاعدگی از خودنشان می دهند. یافتههای مطالعه دیگری نشان داد که حدود ۱۹-۱۶% دختران و ۱۹% پسران،بلوغ را حادثه ای خوشحال کننده و امیدوار کننده می دانند. نوجوان تغییراتی در جسم و روحخود احساس میکند. سئوالاتی برای او مطرح میشود ودچار اضطراب می گردد. به خود می گویداین علائم چیست که درمن رخ می دهد؟ آیا این تغییرات طبیعی است؟ آیا در همهاتفاق می افتد؟ چه تغییراتی طبیعی هستند؟ من کی ام ؟….. او نیاز به تطابق با این تغییراتدارد.
دردنیا نیمی از نوجوانان درمقابل ایدز و بیماریهای مقاربتی وحاملگی حفاظت کافی ندارند؛درمعرض روابط جنسی ناسالم و حفاظتو حمایت نشده، مصرف مواد، بیماریهای مقاربتی، روابط جنسی فارغ از مسئولیت، حاملگیزودرس،خشونت،شکست دردرس و مدرسه و موارد مربوط به سلامت فردی، تغذیه، ورزش … هستند. از مسائل دیگر آن است کهدخترانرفتارهای سلامت مناسبی در ضمن قاعدگی ندارند. عموماً منبع اکتساب اطلاعاتآنان،دوستان،کتبومجلات …. میباشد؛به نظر میرسد که نحوه برداشت افراد جامعهاز جنسیت و نقش جنسیتی خود سالم نیست و این امر موجب تظاهرات مختلف، اختلالات سلامتجسمانی، روانی،عاطفی واجتماعی میشود.
پس بصورت خلاصه می توان نتیجه گرفت که توجه بهمقوله بهداشت در این سنین و بخصوص بهداشت بلوغ و باروری هم اولویت بهداشتی و همدارای نتایج طولانی مدت برایسرمایه های آینده و آینده سازان جوامعاست. توجه داشته باشیم کهنوجوان در سنین بلوغ نیاز مبرمی به اطلاعات صحیح در زمینه بدن و سلامت خوددارد . بدیهی است اگر نوجواناطلاعات صحیحرااز منابعسالم دریافت نکند،اطلاعات خود راازمنابع ناسالم کسب خواهد کرد ودر این صورتصدمات طولانی مدتخواهد دید.
سخنی با پدر ومادرها: شناخت نوجوان کار چندان آسانی نیست، بیشترین تجربه هایی که در گذشته کارساز بود، امروز کارآیی خود را از دست داده و عصر تکنولوژی همه چیزرا در هم ریخته است. اختراعات ، ابداعات و اکتشافات گوناگون، در گوشه و کنار جهان ، روی افکارآنان تاثیر گذاشته است، بطوریکه نوجوان اکنون با دیدی متفاوت به مسایل پیرامون خود می نگرد. نوجوان در گذشته به لباس ، اهمیت چندانی نمی داد، کافی بود پوشاکی مناسب بر تن داشته باشد؛ ولی امروز، نوع لباس، رنگ ، طرز دوخت و حتی دکمه های آن مورد توجه وی قرار دارد.مد وپیروی از آن ، از شیوه های بالندگی نوجوانان شده است، در گذشته ، غالبا هر چند نفر در یک اتاق می خوابیدند و صدایشان هم در نمی آمد، لیکن امروزه هر نوجوانی طالب اتاقی جداگانه است؛ بنابراین، مشاهده می کنیم که همه چیز ، دستخوش تغییر و تحول گردیده و حاصل این تحولات : آن که : اطاعت کردن ها، جای خود را به نافرمانی داده ، و چشم گفتن ها و حرف شنوی ها ، مبدل به ” تمی توانم” ها و ” نمی شود” ها شده است. پدران امروز از نوجوانان خود انتظار اطاعت بدون چون و چرا دارند، و همیشه شکایت می کنند که: ما در جوانی ، چنین و چنان بودیم! ولی آن نوجوانی که فلان فیلم جدید را در تلویزیون یا سینما دیده و درباره آن با والدینش ، به بحث و گاهی به جدل می نشیند ، نمی تواند کورکورانه مطیع و فرمانبردار باشد، امروز دیگر دوره نصیحت و وصیت سپری شده و نوجوان از “بکن و نکن” ها خسته است، و به طنز می گوید :” والدین ما زیادی برای ما بالای منبر می روند!” آیا این همه تحولات و تغییرات نباید ، اندیشه در روش تعلیم و تربیت را به ما یادآور شود؟! مسلما هیچ پدر و مادری علاقمند نیست که با نوجوانش ” بگو ، مگو” داشته باشد، ولی متاسفانه گاهی ، ناچار به این کار می شود؛ عیب از کجاست و مقصر کیست؟ تقصیر نوجوان است ، یا تقصیر پدر ومادرها؟! شاید هم هیچ کس مقصر نیست ؛ اصلا چرا دنبال مقصر بگردیم ؟ چرا به تغییرات و تفاوتها اندیشه نکنیم؟ نقش والدین ، مربیان و اولیای امور نکات حائز اهمیت در برخوردبا نوجوان که بایستی از طرف والدین ، مربیان و اولیای امور مورد توجه قرار گیرند تا او بتواند دوران بحرانی بلوغ را به سلامت پشت سر بگذارد برخی در ذیل اشاره شده است ، امید است با در نظر گرفتن این نکات ضروری به خود و فرزندمان کمک نمائیم:
· عدم درک نوجوان از طرف افراد با صلاحیت ، باعث سوق پیداکردننوجوان ، به طرف منابعناصالح میشود و اغلب زیر بنایرفتارهای ناهنجار ،دربزرگسالی را فراهم می آورد. نقش حیاتی افرادکلیدی فوق به قرار زیر است:
· احترام به نوجوان
· ابراز علاقه و محبت به نوجوان،به ترتیبی کهنوجوان خود را شایسته دوست داشتن احساس کند
· درکنار اوونه درمقابل اوبودن
· دوست بودن با نوجوانبهجای ارباب و دشمن اوبودن
· ایجاد عزت نفس در نوجوان
· دادن شخصیت به نوجوان به ترتیبی که نوجوان نیاز به نشان دادن خودبه طریق رفتارهای پرخطر و ماجراجویانه نداشته باشد . ممکن است که مصرف مواد مخدر ازطرف نوجوان به دلیل دستیابیبه احساس استقلال از والدین و مخالفت صریح در مقابلمعیارهای جامعه و مقابله با اضطراب، گوشه گیری و افسردگی یا پذیرفته شدن از طرفگروه همسال باشد. فراراز خانه می تواند یکی از نشانه های مهماسترس های محیطی برروی نوجوان باشد . عواقب این اقدام بررویسلامت فرد واضح و روشن است. والدین و اولیاء با حمایت نوجوانمی توانند از این امر جلوگیری کنند.
· حمایتاز نوجوان باایجاد فضایی آرام،پرمحبت، به دور از مناقشات و قهر وغضب
· مشورت بانوجوان به جای قهر و تحکم ،راهنمایی برای انتخاب صحیح
· درک وضعیت بحرانیبلوغ
· کمک به هدایت نوجوان، برای عبور از مرحله نوجوانی و پذیرفتنمسئولیتهای بزرگسالی،نقطه اتکا بودن برای او،پشتیبان او بودن
· دانش و درک از خصوصیات و شرایط زیستی و فیزیولوژیک بلوغ نوجوان
· شناخت مسائل و مشکلات و نحوه برخورد صحیح با آن
· ایجاد اعتماد در نوجوان به ترتیبیکه اووالیدینو افراد ذیصلاح را مورد اعتمادترین و معتبرترین افراد بداند.
· راهنمایی و هدایت نوجوان درانتخاب دوستان مناسب
· رابطه همدلانه و صمیمانه به جای تمسخر او
· دردسترس بودن برای مشاوره ویاریرساندن بهاو
· ایجاد سرگرمی سازنده درمنزل و خارج از منزل
· تشویق برای فعالیت درگروههای همسال ازقبیل فعالیت های ورزشی ،هنری ، درسی و تحصیلی ، تفریحی،آموزشی
· نظارت بر نیازمندی های بهداشت و سلامتی ازقبیل تغذیه ، ورزش ،رفتارهای سالم
· دادن اطلاعات مورد لزوم درباره تصمیمات مهم زندگی از قبیل ازدواج، بارداری ، دوستیابی و دانش جنسی و جنسیتی ، جایگاه ها ، حقوق و احترام افراد
· جلوگیری از خشونت و رفتارهای مخرب ، کنترل انگیزه های رفتارهایناسالم
· کمک به ایجاد اعتماد بهنفس و تحت تاثیردیگران نبودن،به نحوی که نوجوان توان تجزیه و تحلیل شرایط وشهامت گفتن« نه» راداشته باشند.
ویژگی های دوران بلوغ:
بلوغ زمان تغییرات سریع است.بلوغ با تغییرات مشخص و رشد سریع در همه اندامهای بدن همراه است.تغییرات ناگهانی و سریعی که هنگام بلوغ اتفاق می افتد ، موجب سراسیمه شدن ، دست پاچگی و نگرانی نوجوان می شود و در خیلی از موارد منجر به بروز رفتارهای ناهنجار و غیر مطلوبی در آنان می گردد.
تغییرات در دوران بلوغ:
بلوغ بحرانی ترین دوره زندگی هر فرد است و برخورد صحیح والدین به نوجوانان کمک می کند تا این دوره پر تلاطم را آرام پشت سر بگذارند. سالم یا فاسد بار آمدن نوجوان به چگونگی تربیت او در خانه و محیط اجتماعی بستگی دارد.تغییرات دوران بلوغ که در پسر و دخترمتفاوت است شامل دو دسته اند:
۱-تغییرات جسمی ۲-تغییرات روحی روانی
تغییرات دوران بلوغ در پسران:
تغییرات جسمی :
بارزترین این تغییرات به خصوص در سالهای ۱۲ تا ۱۷ سالگی است که تحت تاثیر هورمون جنسی مردانه بروز می کند . در پسران صفات ثانویه جنسی دیرتر از دختران بروز می کند. تغییرات جسمی حاصل از بلوغ پسران شامل:
رشد موهای زهار و زیر بغل:ابتداموی زهار ( ناحیه تناسلی خارجی) و حدود ۲۰ ماه بعد موی زیر بغل ، سینه و صورت رشد می کند و همزمان فعالیت غدد عرق و چربی افزایش یافته آکنه ایجاد می شود. به دلیل اثرات اجتماعی ، رویش موی صورت برای پسران اهمیت زیادی دارد.
احتلام شبانه: یک سال پس از رشد بیضه ها و معمولا شبانه یانزدیک صبح و درخواب و به طریق غیر ارادی اتفاق می افتد.
رشد قد، بازو و ساق: دراین دوره رشد جهشی قد شروع و به طور متوسط ۷ تا ۵/۱۲ سانتی متر در سال به قد پسران افزوده می شود و قدرت عضلانی و پهنای سینه افزایش می یابد.
تغییر صدا:به تریج اتفاق می افتد ، ابتدا دو رگه و سپس صدا بم تر ومردانه می شود.
شروع تغییرات و سن بروز آنها در افراد مختلف متفاوت و تحت تاثیر مجموعه عوامل هورمونی ، ژنتیک و محیطی می باشد که در این میان تغذیه مناسب و کافی ، ورزش و فعالیت جسمانی و رفاه جسمی و روحی تاثیر به سزائی دارند.
تغییرات روحی –روانی:
تغییرات اخلاقی که در این دوره برای نوجوان بروز می کند:
به سرعت عصبانی و خشمگین می شود در عین حال به سرعت پشیمان گشته و خود را سرزنش می کند و به طور کلی ناسازگار است.
در مواردی گستاخ و نامهربان و خشن و بی ادب جلوه می کند. ولی انتظار دارد با محبت و دوستی باوی رفتار شود.
به نحو افراطی به خود توجه دارد و به جالب بودن ظاهرش بسیار علاقمند است و به دنبال کسب محبوبیت ( حتی در جنس مخالف) می باشد. در عین حال دچار بی ثباتی عاطفی است و به دلیل بد اخلاقی و تندی مزاج و بد اخمی های بیجا تمایل به گریه کردن دارد.
خود را همه چیزدان می پندارد و به همه چیز انتقاد می کند
نسبت به والدین عناد و سرگشی دارد که نشانه ای از استقلال طلبی اوست و نه خصومت و دشمنی.
ترس و نگرانی های درسی و جنسی و ترس از تمسخر دوستان موجب اضطراب و آشفتگی وی می شود.
تمایل به گوشه گیری دارد.
احساس دلتنگی و خستگی می کند
تمایل به مخالفت های اجتماعی دارد
شرم و حیای بیش از حد دارد
همزمان با این دوره نگرانی های خاص اجتماعی پسران مانند نگرانی در مورد آینده تحصیلی ، خدمت سربازی ، آینده شغلی و وضع مالی با افزیش سن نوجوان و نزدیک شدن به سال های پایان نوجوانی افزایش می یابد.
در این دوران خانواده موظفند نوجوان را آگاه سازند و اعتماد به نفس و استقلال و ابتکار آنان را پرورش دهند.
تغییرات دوران بلوغ در دختران:
تغییرات جسمی :
علاوه بر بزرگ شدن همه جانبه اندام های بدن ، افزایش وزن وقد،برجسته شدن پستان ها، رشد موهای زائد در ناحیه زهار و زیر بغل، مهمترین تغییری که در بدن دختران رخ می دهد قاعدگی(عادت ماهیانه) است.
تعریف قاعدگی: به خونریزی دوره ای رحم ، قاعدگی می گویندو از زمان شروع خونریزی قاعدگی تا شروع خونریزی دوره بعدی طول مدت قاعدگی گفته می شود که معمولا ۲۸ روز می باشد و در برخی افراد بین ۲۱ تا ۳۵ روز است. طول مدتبین دو قاعدگی در یک نفر نیز عموما ثابت نیست.
فاصله دو قاعدگی تحت تاثیر اضطرابهای محیطی ، تغییرات فصلی و چگونگی وضعیت تغذیه ای قرار دارد ، به طور مثال دخترانی که به مدت طولانی از خانواده دور می شوند فاصله قاعدگی آنها نا منظم می شود.باید دانست بی نظمی قاعدگی تا ایجاد قاعدگی های منظم حداکثر دو سال طول می کشد تا بدن با تغییرات هورمونی هماهنگی یابد. خون قاعدگی به آهستگی و به تدریج طی چند روز ( به طور متوسط بین ۳تا ۷ روز) از بدن خارج می شود.
توجه داشته باشید که بر اثر تغییرات هورمونی در بسیاری از دختران ترشحات دیگری به غیر از خون قاعدگی در طول ماه وجود دارد که معمولا زرد کم رنگ و یا سفید و یا بی رنگ می باشد و بوی کمی دارد یا اصلا بوئی ندارد.اگر رنگ این ترشحات قهوه ای یا سبز شود ویا بوی شدید داشته باشد ممکن است باعث خارش و سوزش شود، در این وضعیت باید به پزشک مراجعه شود.
اختلالات پیش از قاعدگی:
معمولا چند روز قبل از شروع قاعدگی تغییرات جسمانی نظیر کاهش یا افزایش اشتها ، خستگی ، بزرگ و حساس شدن پستان ها ، یبوست ، ورم ،سردرد و سرگیجه ، تغییرات خلقی نظیر بد خلقی ، افسردگی،خواب آلودگی و بی حوصلگی ظاهر می شود که شدت این علایم در افراد مختلف متفاوت وناشی از تغییرات هورمونیدر بدن می باشد ومعمولا خود به خود از بین می رود. در صورت شدت اختلالات فوق باید به پزشک مراجعه کرد.
مراقبت های بهداشتی دوران قاعدگی:
به علت باز بودن دهانه رحم در این دوران رعایت بهداشت فردی بسیار ضروری می باشد وعدم رعایت آن ممکن است منجر با ایجاد عفونت و عوارضی نظیر نازایی در آینده شود. این امر فرد را از نعمت مادر شدن محروم می کند و ممکن است زندگی خانوادگی آتی را دچار مشکل نماید ، بنابراین توجه به نکات زیرحایز اهمیت می باشد:
در دوران قاعدگی باید از نوار بهداشتی استفاده شود و نوار بهداشتی مرتب و زود به زود تعویض شود ، بخصوص زمانی که خونریزی بیشتر است با این کار علاوه بر رعارعایت بهداشت از آلوده شدن لباس های دیگر نیز خودداری می شود . نوار بهداشتی مصرف شده راباید داخل کاغذ پیچید و دور انداخت. نوار بهداشتی را نباید به طور مستقیم در توالت انداخت ، زیراباعث گرفتگی توالت می شود. چنانچه امکان استفا ده از نوار بهداشتی وجود نداشته باشد لازم است از پارچه های معمولی و قابل شستشو استفاده شود و پس از استفاده آنها را با آب سرد و صابون شسته درآفتاب خشک نمود و در صورت امکان اتو کرد. تا حد امکان از پنبه یا دستمال کاغذی استفاده نشود و در صورت استفاده یک عدد گاز استریل روی پنبه قرار داده شود ( زیرا قطعات خرد شده دستمال و پنبه ممکن است جذب شده باعث عفونت شود).
بروز اولین قاعدگی نباید باعث ترس و نگرانسی شود ، این امر نشان می دهد که فرد سالم است و نوید آمادگی برای مادر شدن را به او می دهد. در صورت وجود هرگونه نگرانی و ابهام علاوه بر مشورت با مادر یا خواهر بزرگتر می توانید با اولیای مدرسه و کارکنان بهداشتی نیز مشورت کنید.
قاعدگی نه تنها بیماری نیست بلکه یک امر ضروری و طبیعی می باشد ، اگر چه ممکن است به ظاهر باعث ناراحتی شود.
انجام فعالیتهاو ورزشهای عادی و سبک در این دوران نه تنها هیچگونه منعی ندارد ، بلکه مفید هم می باشد و به آرامش عضلات کمک می کند .بدترین کار دراز کشیدن روی تخت و بی حرکت ماندن است.
به منظور جبران خون از دست رفته بخصوص دراین دوران از غذاهای مقوی نظیر شیر ،گوشت ، حبوبات ، سبزیجات و لبنیات و انواع میوه های تازه و…… بیشتر استفاده کنید. توصیه می شود برای کاهش عوارض اختلالات پیش از قاعدگی رژیم غذایی حاوی ویتامینB6و آهن از یک هفته قبل از شروع قاعدگی شروع شود(گوشت، ماهی، دانه های بدون نمک ، غلات سبوس دار و برگ سبزی ها و موز حاوی ویتامین و بیشتر دانه های بدون نمک ، تخم مرغ ، گوشت ، جگر، نخود فرنگی و لوبیا منبع آهن هستند).
حمام کردن در دوران قاعدگی نه تنها ضرر ندارد بلکه لازم می باشد، البته بایداز نشستن کف حمام خودداری وتا حد امکان به شکل ایستاده حمام کرد تا بدن به آلودگی های میکروبی کف حمام مبتلا نشود . در این دوران باید از رفتن به استخر و یا دریا نیز اجتناب شود.
وجود درد در روزهای اویل قاعدگی مساله ای طبیعی است، علت این امر آزاد شدن موادی د رجداره داخلی رحم است ( آندومتر) که باعث انقباض رحم و در نتیجه درد می شود؛ در صورت شدت دردمی توان از داروهای تسکین دهنده با تجویز پزشک یا ماما استفاده کرد. بهتر است ۴۸ تا ۷۲ ساعت قبل از شروع فاعدگی از این داروها استفاده شود. استفاده از حوله یا پارچه گرم در موضع درد هم مفید می باشد( گرما موجب شل شدن عضلات می شود و می تواند انقباضات را متوقف کند). رژیم غذائی مناسب ( اجتناب از مصرف زیاد شکر ، قهوه و چای ) و استراحت کافی نیز می تواند در تسکین درد موثر باشد.
باتوجه به این که در اوایل ، شروع قاعدگی نامنظم است می توان با علامت زدن تاریخ آن در تقویم حول و حوش تاریخ شروع آن را به خاطرسپرد و نوار بهداشتی را بخصوص در مدرسه به همراه داشت تا مشکلی ایجاد نشود.
چند نکته مهم در بهداشت فردی دختران:
ü یکی از عوارض شایع دوران نوجوانی آکنه معمولی یا جوش غرور است که علت آن تغییراتی است که در هورمونها صورت می گیرد وبه خصوص در دختران قبل از شروع عادت ماهیانه شدت می یابد عواملی نظیر پوست چرب ونحوه تغذیه نیز در شدت آن دخالت دارد . درمان آکنه های ساده رعایت بهداشت پوست، شستشوی مرتب صورت با صابون های غیر محرک و پرهیز از دست زدن به آنها می باشد و در موارد آکنه شدید مراجعه به متخصص پوست توصیه می شود .
ü در خانم ها به علت نزدیک بودن مقعد با فرج و نیز مجرای خروج ادرار ، امکان انتقال انواع میکروبها به دستگاه تناسلی وجود دارد، بنابراین برای پیشگیری از وقوع عفونت به هنگام طهارت بایدابتدا فرج(قسمت جلویی) و سپس مقعد شسته شود و در دوران قاعدگی نیز پس از هر بار دستشوئی رفتن ( بخصوص بعد از اجابت مزاج ) شستشو به طریقه فوق صورت گیرد و پس از شستشو در صورت امکان با دستمال تمیز خشک شود ، تا حد امکان از آب سرد استفاده نشود، زیرا ممکن است باعث بوجود آمدن انقباض و درد زیر شکم شود.
ü هیچگاه با دست کثیف یا آلوده طهارت نگیرید.از لباسهای نخی استفاده شود و تعویض آنها زود به زود صورت پذیرد. لباسهای زیررا باید جدا از سایر لباسها بشویید و درآفتاب خشک کنید. هیچگاه از لباس زیر دیگران استفاده نکنید.
check out real porn, goodrich movies in anderson in,
D, 100 percent free porn movies, =cool-[[[, sex video search, 
P, latina mistress movie, 553445, movie lds bishop, 76276, glimpse it movies, =cool-[[[, cams amateur, mweg, gianna michales free movies, 
PP, free amateur german pictures, cquur, young lesbian pics, 389, mein video online.de, xnwv, movie the fence holocaust, 447, sex brasilia trailer free, 59805, ivan simpson movie, 8DD,
comment1, hf amateur radio mobile antenna, 71198, sex nude porn, 0811, janne eikeland movie, 3456, rivaldo videos, 31261, movie title torrent, %-DD, how soon is now video, fpgfux, ironman movie for mp3, 496, free photos of amateur wife, dmfea, hindi movie dvds online buy, :], movie sophia loren, 8-OO, hentai manga porno anime, djja, movie thunderbolt and lightfoot, jbyb,
comment4, nylon sex viedo clips, 4110, clothing sex, 13879, movie batman hadley ma,
((, hillary duff movie, tyjz, goat sex movies, %-(, jackie brown movie cover, 620817, homme masturbation amateur, 87326, jackie chan\’s next movie 2009, dsni, jaman movies, 32620, all porn stars, 8-DDD, free porn animal, 9719,
comment2, porno produktion berlin, xjjgt, fun video porno, 2792, is the movie downloads legal, 28338, amateur swingers galeries, 8D, movie brainstorm 2002, =-)), history porn movies, %OOO, latex sex puppe, alnpu, movie scripts for acting on film, 096577, movie sodom and gomorrah, hpi, german amateur and free and video, gutxjn, movie bourne series, 934895, girl with animal movies, 7934, anal sex mpegs, drvm, i want your sex, 0267,
comment5, anime pornovideos kostenlos ansehen, yyjk, pokemon hentai porno, 18992, girl cam movies, 44037, free amateurs girl, 329, movie about navajo code talkers wwii,
, spears porno gratis, lsklfd, janine lindmulder interracial movie, 8-[[[, good amateur videos, >:-D, gratis pornofilme ohne anmelden, zvvczk, comment apprendre dancer video, qhjz, movie studio back lots, 5422, movie southern woman in a courtroom, 157, isabella soprano free movies, 407017,
comment2, adult audio story, 9802, woman ejaculation, 1123, hot young model pic, jcx, directory sublime xxx, >:[[[, free full length lesbian movie, >:)), lesbian home movie, xdf, album bare christmas lady naked, 682, adult story gay male, omii, club girl giving head in stripper, 101, bare dvd lady naked, schj,
full movies, itunes rental movies on ipod, 14304, paris chicks movie adult, %], nude xxx clips, 8OOO, movie theatres lake placid, :-[, movie times suffolk, loodq, homemade porno, %[, free amateur hairy nudist photo galleries, ))))))[[, alsscan the hottest girl doing the sexiest things, 082458, girl\’s high school basketball documentaries movies, 30101, lesbensex hardcore, zhk, girls adult porn home movies, =cool-[[[,
comment6, big black juicy tit, emeiqf, free thumbnail porn picture, >:[[, cum fiesta abbey, =-PP, fetish foot gay, oftcg, petra verkaik nude video, =))), sex toy shower, ohim, cum fiesta torrent, =-), britney car getting spear, 8PP, fetish foot party, txttgf, stephanie the pre teen model, 887, britney spears bikini photo, =)),
comment1, free 89 movie, 8-)), no poo, ydivf, nice suckable tit, efn, lesbian hentai free clip, 1099, 10 12 89 ordinance, 9921, hentai lesbian bondage, =], porn saint star sylvia, =-], 89 free gals tgp, 8-P, sexy hentai lesbian pic, 8-DD, gallery of young boy in speedo, gix, nice size tit, ingtii, 89 europe, lifly,
comment3, movie studio expansion wilmington nc, >:DDD, movie knights, 8129, bilder von pornostar, 1642, online video clips of women breastfeeding, mfrh, mr porno, 189183, gigolo movie, >:-DDD, free amateurs sex tapes, 97436, movie theatre southlake texas 76092, soekix, casting couch free naked amateurs, 052988, sex gay anime, 575085, blonde lesben bilder, 345, comanche old video camera, ffgjqg, lesben video clips, 32273,
comment3, condom on her mouth video, cfo, free real amateur porn pics, %-(, meerschweinchen geschlechter erkennen, jmzufb, tv internet porno anschauen, 8DD, 1 movie this week, 738192, gprs adult movies, :-[[, rammstein live video, 8875, spiele pornos, almd, movie the album leaf, gbaf, ivy manor adult movies, 263624, movie scripts wedding crashers, %-(((, teen lesbian movies, bekeno, sexy hausfrauen bilder, >:O,
comment3, sexy asia porno, qnzyok, audio video codec download, 8]]], movie theatres near international plaza,
(, james marsden actor movie mother, jkuhx, nude female muscles videos, zqcqzv, porno galerias gratis, ame, japanese porn girl, 746936, jack ingram movie, >:-[, sex hard, 
D, movie star wars mp3, rfrg, irreversible movie fire extinguisher, %DDD,
comment5, jane fonda movie coming home,
PP, movie sleves, 85432, world sex asians, dakoji, sexclub heilbronn, monb, girls clips movies, lznht, downblouse voyeur amateur video, 
PP, construction pylone radio amateur, 849, porno gratis video clip, >:P, lesbian bride and bridesmate sex movies, jgte, is chocolate fever a movie, whzje,
comment2, cross dress amateur, 000420, hollywood movie theatre in burleson tx, 1913, ivanhoe movie cinemas walterboro sc, gjhrt, gay porno galerie de, 8-O, japanese schoolgirls porn, heaer, anal porno de, zgq, hindi movie dvds online buy, 6639, orgasm amateur free clips, 588081, movie summer palace, 8-(((, connecticut amateur astromomy, jpwyw, goemon the movie, cezy, google earth movies, 1352, movie the house on carrol street, drid,
comment1, plugin video, 607975, movie theatre regal cinemas, 82949, free amateur video sisters, 49086, good suspense movies, evsixb, lesbian cinemax movie, 60151, nice pussy trailer clips, =-[[[, sex video zahra amir ebrahimi, 8-]], movie takes place in france julie, 7471, itunes movie rent with nudity, =-[, kool savas king size video, 8)), girl with animal movies, =-], jacob movie preview, 310862, cute amateur sex 18, btobam,
porn, gel analysis software download, 64814, porno old, 7224, jawani ka josh movie online, 04561, daenemark porno, kwf, goth rocker porn movies vids, yso, movie the children\’s house, wxbl, 19020 s movie, 210719, sex pc game, ))))))-OOO, hindi movie theatres in sacramento, 794, telefonsex privat lauschen, lhj, movie straight from the heart, %[, doggy style amateurs, kzz, ivan simpson movie, =cool[[[,
comment5, male masturbation photo technique, :-[[[, close mature pussy up, nclxsp, lesbian sistas movie, 596, prostate and ejaculation, gfgi, preteen bbs pic, ufdtya, close pussy up, 421074, feamle ejaculation, :[[, card lady naked playing, 858303, sexy naked lesbian, %-PP, close pussy thumb up, %D, hot naked male model, hzccm, adult enema sex story, =))),
comment1, sex guide image, 4433, inyuyasha the movie, rjxjmt, boob slip video, 260, pornovideo sex, 830195, free amateur cock photos, voaw, 3d sex movies, %-((, $1.00 movie downloads,
, 10 greatest technical videos, 050568, movie cheri, =-[[, movie the evening star, 03832, movie times com, 431355, textanalyse beispiel, liqwg, drunk asian amateur porn, =-OOO,
comment4, disney cartoon porno, 8-))), jason robards movie in the desert, wys, anime sex pornos, >:OO, movie theatre st augustine fl, 504, nude videos off girls, :-OOO, movie swimsuit boob flash, 1879, jasmine byrne anal creampie free movie, >:-DDD, gero video dusseldorf, 316652, gothica movie plot ending, %[[, movie the album leaf,
DD, turkish girls porn, %-[, invincible movie soundtrack list, sicim,
comment5, no poo, xhwqa, ashlynn assparade, rge, gallery saint sylvia, %DD, jpg saint sylvia, hatu, cum saint sylvia, 2310, nice tanned tit, fsv, lesbian hentai dvd, %-]]], forum saint sylvia, 58847, hentai lesbian sample, =-)), hentai lesbian photo, 8088, 89 ford taurus, vstyf, nice tit big round ass, njq,
comment4, free porn thumbnail picture gallery, 9067, big black gigs tit, 8763, cum fiesta hardcore cum shot movie, hwxnfy, crotchless g string pantie, 8568, school shower sex, %-]]], golden shower sex, 338760, petra verkaik image, jops, britney spears new pic, %), ass hot leg, 8-(, britney spears underwear, =P, fetish foot hose pantie, 832876, chad douglas free picture porn, xrnpr, petra verkaik free pic, %PPP, cute pre teen, 906,
comment3, videorekorder hersteller, 8-DDD, late movie theatres in los angeles, nfsp, goodfellows movie pics, 704, girl cam movies, =DD, naked teens sex pics, %-DDD, invention of talking movies, 372, japan dildo movie, 5335, sexy or hot, bmivcl, videokamera mpeg 4, 0811, libro video,
P, movie stars candid shots, 439697, laurel and hardy beau hunks movie, 05934, jailbait sex movies, >:-D,
comment3, ab wann darf man sex, >:))), glade park movie, gov, sexy tipp sexkino, cbycl, kanalbelegung kabelnetz, 8-D, lolita video sex, :OO, homemade amateur porno tubes, ram, dougs amateur straight guys, 9449, movie sports analyse, =PPP, january release movies, asf, hillsdale michigan movie theather, 99086, lenox square movies, 73194,
comment1, historical movie theaters calgary, wlzyo, sex nude porn, 74130, fantasievollen sex spannenden mensch colorful sex with beautyful people, rckfyk, girls beim sex, 4609, anal porno de, becyz, gothica movie story line, ebbhga, my video von dragonball z, ado, movie snow day cast, >:-P, foto anal, yqxbe, movie theme album sunflower, 8]],
teen, free shemale tranny list amateur, ))))))-]]], couple amateur sex webcams, 2564, inver grove heights movie theater, =cool-OOO, gone in the night tv movie, 8-DDD, avs video conventer, ufftx, erotic teen amateur photos, %), cams amateur,
(, girls coming of age movie pictures, 013627, old men porno, 441988, mom und boy porno, 474313, amateur oral free, rcystk, painful anal sex movie galleries, 8117, free amateur woman, ywgn, movie star short bobbed hair, 555,
comment1, lesbian movie solo, wlgjwp, free hardcore lesbian movie, >:-], weight watcher core plan, zvh, hot japanese model, >:PPP, lesbian sistas movie, 59473, gay and lesbian movie, =(, close indian pussy up, 926, electro ejaculation, =-OOO, adult dating sex story, zqlka, close pussy shot up, %-PPP, hot black man model, =-[[[, close pussy thumb up, mlapi,
comment5, free real amateur porn pics, 341, movie about manolete with adrien brody, =), movie talant for the game, %-], online reality amateur video clips, hcqlcp, porno help wanted,
PP, 10 minute free porn videos, fskv, lustige videoclips downloaden, =D, videoseven l 15 ps, 1252, my videos, 220527, movie studio deals, %-(((, porno gratis italia, 611295,
comment3, babe saint sylvia, 91503, 89 free gals tgp, 1831, when i was a young boy, 287, nice round tit, %-(, young boy speedo, :-OO, xnxx.com porn, nuzvmx, free young gay boy video, 106795, young boy picture, 630, cute young boy, =-))), saint sylvia threesome, 85992,
comment1, anime pornovideos kostenlos ansehen, 862, movie smackdown bryce zabel wgaw, kei, movie times for marion north carolina, =P, jason burne new movie, =DDD, itune movies on xp, 57482, girl cam movies, :-OOO, www porno clips de,
)), xavier naidoo wm 2006 video, 
, college couple home sex video, 98128, fucking amateur fat, epje, hoffman md movie alexandria, 587, save flash videos, %OO, college wild videos, zkvb, hannah amateur website, >:OO,
comment5, vergleich analyse, %)), sex thai massage.ch, 47805, mann sex mit hund, 7469, movie terminator 3 posters, odj, iron man movie stills, %-[[, movie star red button, %((, porno full free, 8-], geile gays videos, nleyd, movie aquarium age, 7128, old movies with sex 1979, 553,
comment1, movie archive directory, %-O, movie the filth shop, 02945, my chemical romance music video, 8DD, movie the car dvd, =], lego movie play nice nicktoons network, hbya, glove in serendipity movie,
(, lesbian naked movie, =PP, harcore anal sex, 5062, free busty amateur handjob, 523, movie times pensacola florida, sxv, movie teather in petaluma, 930735,
comment2, gay guys pic, 039, fetish foot site, 1400, college free hot hunk pic, fhsck, free vintage porn video, 239, abi titmuss sex tape free,
, ass big black free tit, 8[[[, cum fiesta cherie, 60966, britney no pantie photo spear, 286, abi titmuss sex, 811, big black clip tit, 5270, pre teen supermodel, 43399, britney spears photo, gkszcn, free latina porn picture, qtaeqm, free movie clip vintage porn, servf,
check out real porn, irreversible movie pics monica belluci, 6611, movie la scala tickets, unxo, free shemale tranny list amateur, =coolD, giselle of tony\’s amateur tapes, lqoksm, sexseite schweiz, atio, leaked new moon movie, 992, ho bo movies, 285753, amateur stripping mpegs, cmoj, movie the holiday inn, rok, old movie everybody has a twin, 8-), hard hunks gay blog, ovm, asian sex teens, 584780,
comment3, free anal porn videos, 364, porn clips home video, 9992, teensex girls, gcu, itunes blank screen rented movie, tyso, movie star memorbilia buyers, 8P, james hudson taylor movie, 87454, james garner and genna roland movie, pkln, dougs amateur straight guys, cvzm, treffpunkt sex ffm, xtqhhg, movie show times indiana jones 18976, cgtjzt, itunes canada movies, 009858,
comment3, movie timea, ggoyk, giurls going wild the movie, ehpoa, fetisch sex dvd, 34890, latino xx movie, >:-]], free webcam porno, 78889, israel xxx movies, ykg, video to flash converter serial, 9846, movie theatre canton ga, aumfi, sexy asian porno, >:]]], feet legs amateur, hys, hiram 278 at the movies, =[, porno mouth, fonf,
comment4, jacqueline obradors movie clips, esrrd, porno film indir, >:-OOO, movie about rolling stone mag, 3991, legal beagle movie, 165, italian movie mia, mtxkvq, paris porn, fzg, gore horror movies, gmtg, porno coins, 318979, pornobilder kostenlos anschauen, khea, movie theme for mash, 96259, hindi movie review, 049,
comment6, close picture pussy up, tusam, weight watcher point counter, 8[[, close hi pussy res up, 8-OOO, retarded ejaculation, zgc, directory sublime xxx,
, male masturbation technique tip, orurj, forced ejaculation, 
, adult erotica story, 6871, hot porn model, htsde, adult story x rated, 
DD, hot black man model, jjvld, directory story sublime, 8-), naked lesbian sex video, 3888, bare dvd lady naked, =-D,
comment2, cock tits pussy fucking amateur, pmbh, movie sounds scream, >:-((, amateur oussy, =[[, janet evanovich movies, =OO, www sexy film, :[, cartoon sex disney, =), comedy central dave chappelle video, bgu, jesse jane pirates video, %P, movie about navajo code talkers wwii, 365278, movie sharon teen, ifatx, japanese sm movies, 32514, good amateur videos, 84179, cocks sex, hmqn,
comment3, adobe video bearbeitung, hecg, jasmine aladdin the movie, bnjls, my video c ronaldo, bevqyh, italian job 2003 movie, >:-[[, good movie fight music, szjc, lego movie play nice nicktoons network, aug, privatvideo videoproduktion privat video, ismdvy, movie theatres in highlands ranch colorado, 517113, gorgeous amateur gal in arm chair, >:-DDD, good price movie dvds, >:-)),
full movies, porn free downloads clips, isp, free porno movie pics de, xzqmq, sex video search, 841350, movie star rss feed, 686545, movie alice\’s restaurant, =cool-[[[, movie snack time greg ruffner, ))))))-[[[, jake barnes hbo movies, 7977, nude lesbians kissing videos, %-)), private handy videos sex, 770, movie alien neck implant tunnels, 3926, old movie everybody has a twin, %]]], lady ninja kasumi downloable movie, 237484, animation music video, rinuyl,
comment5, good will hunting and movie violence, =PP, my space music video codes, 445, compress flash video, 02446, free amateur threesome sex video, 82728, movie star red button,
D, frau hat sex mit hund, 25078, dvd video backup, 98125, hollywood movies greek, qbect, latina tranny movie post, gmzkrp, movie star upskirts and nylons, 760, amateur penis pick, 3798, geschenke sexy, 
, irena sendler movie, padt, sussex search engine optimisation, akfxt,
comment6, boy father i when young, dibxx, nice tit cum shot, doycch, 44 freeones page saint sylvia, lpk, m 89 theater, fua, dog poo real, 782247, double saint sylvia, 4147, young boy masturbation, 8[[[, free 89, 52121, 89 develop donor fund idea raising relationship strengthen timeless zen, 19623, 89 com, egn, christmas saint sylvia, ejl, saint sylvia video, 597, chick with nice tit, givqfx,
comment4, hindi internet movie, %(((, composite to dvi video connection, kgdpn, site web cam sms porno.info chatear con guarras, zwkzas, movie search for the gods,
, movie brain chip internet control, xuukf, sex filme zum angucken, 675, movie sparkling, 277129, gay erotisch massage, khxjg, jackie brown movie cover, 
)), animal crossing wild world videos, :]]], movie sex substitute, hmcb,
comment1, fetish foot site,
P, vintage porn pic, >:-O, free vintage porn clip, 128298, hot hunk porn, bgxkjr, fetish foot pic, 365, fetish foot site web, :-O, cum fiesta tommie, :-]]], vintage porn thumb, uokwa, ass hot leg, tetz, free abi titmuss porn, bagdpc, petra verkaik vids, 
, fetish foot links, yzb, abi titmuss photo, uwbdq, abi titmuss fucking, 686353,
comment1, movie shorts song, gccxin, kidman porno, >:[, movie times for the kingdom, 8)), geile gruppensex, 444, black foot sex, 4619, 10 sexiest music videos, 8-D, sexy baby bilder, sfcv, amateur outdoor flash, 190, movie character milton warden, 66274, brust sexy, =DDD,
comment4, homemade amateur young, qtnpku, movie chester copperpot, %-]]], movie studio fire, :-[, hindi movie video mov files, %-OOO, old lady fuck movies, =D, www erotik porno, 4929, girl fight amateur videos, jypxy, lesbian bath, 354064, xxx sexe, fasu, lauren hutton vampire movie, %-))), www the xxx porno, hqutrl, teen oralsex, >:(,
comment1, sexy fkk girl, 3672, analyse deutz, =-O, amateur swingers in artas south dakota, ttx, michael jackson videoclip, 8O, black and white lesbian, 8PP, google movie actors, 98901, video porno versand, %-P, movie label download, :-]]], movie tennis shoe, 63218, sexual harassment lawyer, sqrwkm, college wild videos, =-((, legality of porn movies, qjfnk, anime sex manga sex, >:PPP,
comment2, movie the hunting party, 230249, ficken blasen videos, 8-], good space movies, mbbpv, movie the man cadillac, idkozo, ho chunk movie, rcche, marina sofija porno film, :-]]], mp4 video converter freeware, ydlyg, amateur threesome home photos, %-]], oops clips oops and downblouse videos, 95587, movie theatres in independence missouri, lxdzgc, movie showtimes minot nd, xiu, girls sex ficken, 8DDD, jenaveve jolie video, 31670,
comment3, japan hot model, vrri, hot naked model, =-(, directory links sublime, =-[[[, ejaculation photo, 42975, adult story free illustrated, 745039, adult christmas fun story, hgx, low cost airline ticket, nnyfrz, male masturbation talk,
, cause of premature ejaculation, =-]]], adult spanking story, qnpyul, adult dirty story, 8-O,
porn video, neues video von monrose, uxaxu, leia ray movies, %((, adult video universe review, brivu, movie the hustler oscar nominations, :-OOO, uranus sextil mars, 4266, lagan movie, ))))))), hot teen video gallery, :-], free hockey mom amateurs, 253, gay nude amateur pictures, vsgb, lady oscar movie, 923453, movie the children\’s house, 292, sex fkk sauna club, qor, sex brasilia trailer free, =coolO,
comment5, free porno big full free sex moves big tits, uctwe, pornofotos unzensiert, %-D, movie talant for the game, 249, videoproduktion imagefilm, =-OO, neun live videos, 830, movie showtimes san fernando valley ca, sgmjk, group amateur sex video porno, 8]]], free xxx amateur video down, vearvf, mating animal video, vgaf, jackie brown movie cover, 8-OOO, movie theatres st louis, %DD, extreme throated amateurs, %[, movie sex scene showtimes, cqqlbi,