فلسفه اخلاق
تحقیق درس فلسفه اخلاق
کلام آخر در نظریه حسن و قبح عقلی و شرعی
جنگ هفتاد و دو ملت همه را عذر بنه چو ندیدند حقیقت ره افسانه زدند
بنظر میرسد که این نزاع کلامی که حسن و قبح امور را عقل تشخیص میدهد یا شرع . از اول اشتباه بوده است بویژه اینکه این نزاع بین دو طایفه مسلمین یعنی اشاعره از یک طرف و معتزله و شیعه از طرف دیگر رخ داده است مگر اینکه بحث و مداجله بدینگونه نبوده باشد و طی قرنها ترجمان آن اشتباه بوده است۰ دلائل متعددی وجود دارد که نمیتوان این دو نظریه را در مقابل هم قرار داد و اینها همسنگ نیستند۰
۱- عقل خود مخلوق است و نمیتواند با خالق و امر و نهی او مقابل شود همچنان که یافتههای مخلوق با یافتههای خالق برابری نمیکند۰
لازم به ذکر است که در علوم ریاضی و محض نیز وقتی دو متغیر را میتوان جداگانه تجزیه و تحلیل کرد که آنها از همدیگر مستقل باشند۰
۲- یافتههای عقل از محیط پیرامون خود میباشد بنابراین میخواهد از (هست) هر چند غلط به (باید) برسد اما یافتههای خداوند ذاتی و ازالی و ابدی است۰
۳- حتی طرفداران نظریه حسن و قبح عقلی معتقدند که عقل حسن و قبح برخی اعمال اخلاقی را درک میکند و صریحاً معترف میشوند که کارکرد عقل ناقص است۰
بنابراین اصولاً درست نیست که این بحث در کتابهای فلسفه اخلاق بدینگونه مطرح شود تا اولاً فیلسوفان غیر دینی به این نزاع مسلمین استناد کنند۰ همچنان که کانت چنین کرده است۰
از نظر مسلمین خداوند و امر و نهی خداوند و حکم شرع یک داور نهائی است که به درست بودن و یا غلط بودن نظریهها حکم میکند نه اینکه خود به عنوان یک نظریه مطرح شود۰
در کتابهای فلسفه اخلاق هم مانند کتاب (امیر خواص) نظریه حسن و قبح عقلی را چنان مطرح کردهاند و شرایطی به آن اضافه نمودهاند که در پایان احساس میشود این نظریه حسن و قبح شرعی است و فقط عنوان آن (حسن و قبح عقلی) است بهر حال بهتر آن است و بهتر آن بود که نظریه حسن و قبح عقلی در مقابل سایر نظریات مثل نظریه وجدان اخلاقی ـ نظریه افلاطون ـ نظریه محبت ـ نظریه اراده ـ نظریه زیبایی و سایر نظریات همسنگ خود قرار داده میشد که در این صورت نظریه مقبول فلاسفه و نظریه پیروز میدان همین نظریه حسن و قبح عقلی میشد اما در صورتی که بخواهد در مقابل نظریه حسن و قبح شرعی قرار گیرد شکست سنگینی میخورد۰
